Kernpunten
- De wettelijke pensioenleeftijd is 66 jaar en wordt 67 jaar vanaf 2030; vanaf 2027 geldt een pensioenmalus bij vervroegd vertrek zonder voldoende loopbaan.
- Het VAPZ is de fiscaal interessantste pijler: in 2026 mag je tot 8,50% (klassiek) of 9,78% (sociaal) van je referte-inkomen storten.
- Sinds 2026 hebben ook zelfstandigen in bijberoep toegang tot het VAPZ vanaf een inkomen van € 1.922,16.
- Combineer VAPZ met een POZ en pensioensparen voor een volwaardig aanvullend pensioen.

Wanneer je een eenmanszaak start en als zelfstandige aan de slag gaat, moet er een hoop geregeld worden. Je hebt een kantoor nodig, een eigen website en eventueel machines en apparaten. Ook moet er in administratief en financieel opzicht het nodige gebeuren. Een van de aandachtspunten waar veel ondernemers niet als eerste aan denken, is het sparen voor je pensioen. Dat dit thema niet boven aan het prioriteitenlijstje van beginnende ondernemers staat is eigenlijk logisch.
Het pensioen is voor velen een ver-van-mijn-bedshow. Maar dat is onterecht. Want als je niet op tijd begint met pensioensparen, loop je een achterstand op die op een bepaald moment niet meer in te halen is. Wil je ook na je pensioen een leuk inkomen genieten? Dan is het belangrijk om je pensionering en de financiering nadat je stopt met werken, goed en tijdig te regelen. Maar hoe kun je dat efficiënt doen als je zelfstandige bent in België en net een eenmanszaak hebt opgericht?
Methode 1: een deel van je inkomsten apart leggen
De wettelijk bepaalde pensioenpremie in België voor zelfstandig ondernemers is behoorlijk beperkt. Om die reden moet je als ondernemer echt zelf in actie komen om te gaan pensioensparen. Als je onderneming of eenmanszaak is gestart, begin dan direct vanaf de start met het apart zetten van een deel van je inkomsten voor later. Het is hierbij aan te raden om te berekenen wat je na je pensioen over wilt houden. Met een percentage van zo’n 15 procent van je inkomsten kom je meestal een heel eind. Zet dit geld voor langere tijd vast bij een betrouwbare bancaire instelling, zodat je later een mooi kapitaal hebt om fatsoenlijk van te kunnen leven.

Methode 2: Vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen (VAPZ)
De meest aantrekkelijke spaarmethode in België voor zelfstandigen is het zogenoemde Vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen (VAPZ). Wanneer je als zelfstandige geld in het VAPZ stort, is het ingelegde bedrag aftrekbaar als beroepskost. Dat verlaagt niet alleen je personenbelasting, maar ook je sociale bijdragen. Er zijn twee varianten binnen de VAPZ-regeling om voor je pensionering te gaan sparen. In de eerste plaats is er het zogenoemde klassieke VAPZ. Sinds 2026 mag je daarin tot 8,50 procent (voorheen 8,17 procent) van je geherwaardeerde referte-inkomen inleggen.
Het minimale inlegbedrag bedraagt 100 euro, het maximale bedrag in 2026 is € 4.251,39. Ten tweede kun je gebruikmaken van het zogeheten sociaal VAPZ, ofwel de SVAPZ. Deze regeling lijkt erg op het klassieke VAPZ-model, maar is aangevuld met een aantal solidariteitsbepalingen. In dit fonds mag, omdat ook dekkingen bij arbeidsongeschiktheid en overlijden in de regeling zitten, sinds 2026 tot 9,78 procent van het inkomen gestort worden, met een minimum van ongeveer 111 euro en een maximum van € 4.891,60. Voor zelfstandigen is een aanvullende pensioenpeiler écht cruciaal!
Methode 3: Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ)
Voor zelfstandigen is er ten slotte nog de Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ). Wanneer je voor deze spaarmethode kiest, profiteer je van een belastingvermindering van 30 procent op de premies, binnen de 80%-grens voor je totale aanvullend pensioen.
Methode 4: een pensioenspaarfonds benutten
Ten slotte kun je nog terecht bij een van de Belgische pensioenspaarfondsen of een individuele levensverzekering afsluiten. Hierbij kun je sparen op langere termijn, wat een fiscaal voordeel oplevert van 25 tot 30 procent. Voor pensioensparen bedragen de grenzen in 2026 € 1.050 (30% belastingvermindering) of € 1.350 (25% belastingvermindering). Begin nu met sparen en inleggen, en garandeer jezelf van een aantrekkelijk toekomstig pensioen!
De pensioenhervorming: wat verandert er?
De federale pensioenhervorming werd in mei 2026 definitief goedgekeurd. De belangrijkste gevolgen voor zelfstandigen:
- Pensioenleeftijd: 66 jaar vandaag, 67 jaar vanaf 2030 (voor wie geboren is in 1964 of later).
- Pensioenmalus: wie vanaf 2027 vervroegd met pensioen gaat zonder aan de loopbaanvoorwaarde te voldoen, krijgt een vermindering per jaar dat hij vroeger stopt.
- Pensioenbonus: wie na de wettelijke pensioenleeftijd doorwerkt, kan sinds 2026 een blijvende verhoging van zijn pensioen opbouwen.
- Effectief werken telt zwaarder: de pensioenrechten worden sterker gekoppeld aan effectief gewerkte jaren.
Welke volgorde is meestal het slimst?
- Eerst het VAPZHet fiscale voordeel loopt via je beroepskosten én verlaagt je sociale bijdragen. Daardoor is het rendement van de belastingbesparing hoog.
- Daarna een POZAls je het VAPZ maximaal benut en je winst het toelaat, geeft een pensioenovereenkomst voor zelfstandigen nog eens 30% belastingvermindering.
- Pensioensparen en langetermijnsparenEen derde pijler die je ook als privépersoon kan gebruiken.
- Vrij vermogenBeleggingen, vastgoed of de waarde van je zaak bij overdracht.
Je opgebouwde wettelijke pensioenrechten en een schatting van je pensioendatum vind je op mypension.be.
Veelgestelde vragen
Kan ik in bijberoep een VAPZ afsluiten?
Sinds 2026 wel, als je in bijberoep sociale bijdragen betaalt op een jaarlijks beroepsinkomen van minstens € 1.922,16 (drempel 2026). Vroeger was dat enkel mogelijk als je minstens de minimumbijdrage van een hoofdberoeper betaalde.
Wat is het verschil tussen klassiek en sociaal VAPZ?
Het sociaal VAPZ bevat ook solidariteitsprestaties, zoals een uitkering bij arbeidsongeschiktheid of een premievrijstelling. In ruil mag je iets meer storten (9,78% in plaats van 8,50%).
Hoe zie ik mijn eigen pensioenleeftijd?
Log in op mypension.be met je eID of itsme. Je ziet er je wettelijke pensioendatum en een schatting van je pensioen.
Officiële bronnen
Deze pagina bevat algemene informatie en is geen persoonlijk juridisch, fiscaal of financieel advies. Leg je eigen situatie voor aan je boekhouder, sociaal verzekeringsfonds of een andere erkende professional.

